Rapport FIAN Internationaal

Land is een mensenrecht

Het is tijd dat we ons verzetten tegen het dominante discours dat land ziet als een mondiaal economisch en financieel goed, en te erkennen dat land essentieel is voor het levensonderhoud en bepalend is voor identiteit en cultuur.


De huidige dynamiek van onteigening van gemeenschappen, ecologische vernietiging en privatisering van de natuur vraagt om de versterking van het mensenrechtenkader voor land en andere natuurlijke grondstoffen, waarbij de rechten en wensen van mensen en gemeenschappen centraal staan. Dit is een van de belangrijkste conclusies van "The Human Right to Land", een nieuwe publicatie die FIAN International vandaag in Boekarest, Roemenië, lanceert tijdens een conferentie over de rechten van boer.inn.en. De conferentie vindt plaats in het kader van de onderhandelingen voor een verklaring voor de rechten van boer.inn.en en op het platteland werkzame personen.

Zoals in de publicatie wordt bevestigd, zet het mensenrecht op land het dominante begrip van land als een geglobaliseerd economisch en financieel goed op de helling. Bovendien draagt het bij tot het wegwerken van bestaande normatieve tekortkomingen in de internationale mensenrechtenverdragen. Als zodanig vormt het een krachtig juridisch instrument voor de strijd van gemeenschappen in een plattelands-, randstedelijke en stedelijke context.

Toegang tot, controle over en gebruik van land zijn van fundamenteel belang voor mensen en gemeenschappen over de hele wereld, met name voor kleinschalige voedselproducenten die de wereldbevolking voeden. Aangezien steeds meer wordt erkend dat land van cruciaal belang is voor de verwezenlijking van de mensenrechten, is het tijd om het recht op land als mensenrecht op zich te erkennen.

Sociale bewegingen en grassroot organisaties over de hele wereld claimen al geruime tijd het recht op land, voortbouwend op het concept en de visie van voedselsoevereiniteit. Voor inheemse gemeenschappen en kleinschalige voedselproducenten zijn land, oceanen, rivieren, bossen en de natuur veel meer dan een productiemiddel. Ze vormen de basis zelf van leven, cultuur en identiteit en vervullen cruciale maatschappelijke, culturele, spirituele en ecologische functies ", aldus Sofía Monsalve, secretaris-generaal van FIAN International.

In de nieuwe publicatie wordt voorgesteld om het mensenrecht op land te erkennen als het recht van ieder menselijk wezen op toegang tot, gebruik en controle - individueel of als gemeenschap - over land en de daarmee verbonden natuurlijke hulpbronnen om zichzelf te voeden en te huisvesten, en om de eigen cultuur te beleven en te ontwikkelen. Op grond van het feit dat alle mensen voor hun voortbestaan direct of indirect afhankelijk zijn van land en andere natuurlijke hulpbronnen, zijn de staten verplicht de erkenning, eerbiediging, bescherming en naleving van dit recht te bevorderen.

Hoewel een steeds groter aantal niet-bindende instrumenten, aanbevelingen en opmerkingen van mensenrechtenverdragsorganen van de VN erkennen dat er een onlosmakelijk verband bestaat tussen land en de verwezenlijking van mensenrechten, garanderen internationale mensenrechtennormen tot op heden landrechten slechts in beperkte mate. De tijd is gekomen om te evolueren van een instrumentalistische benadering van land - dat land beschouwt als een middel voor de realisatie van andere rechten - naar de erkenning van de rol die land speelt in het levensonderhoud en de ontwikkeling van identiteit en cultuur. Erkenning van het mensenrecht op land versterkt het mensenrechtenkader als zodanig, met inbegrip van het recht op voedzaam voedsel", voegt Monsalve toe.

« De lopende onderhandelingen in de VN-mensenrechtenraad voor een verklaring voor de rechten van boer.inn.en en andere op het platteland werkzame personen en de discussies in het VN-Comité voor economische, sociale en culturele rechten (CESCR) over een algemene toelichting over land vormen een opportuniteit om het recht op land te erkennen. FIAN Internationaal zal blijven pleiten voor de erkenning van land als mensenrecht, terwijl ze sociale bewegingen van kleinschalige voedselproducenten en inheemse bevolkingsgroepen zal blijven ondersteunen ", besluit Monsalve.

Je vindt het rapport hier in het Frans
Je vindt het rapport hier in het Engels

Voor meer informatie kan je contact opnemen met seufert[at]fian.org