2 novembre 2020

VN-verdrag bedrijven en mensenrechten : EU toont gebrek aan politieke wil

Vandaag eindigt de zesde onderhandelingsronde over het toekomstige VN-verdrag inzake bedrijven en mensenrechten, een noodzakelijk instrument om een einde te maken aan de straffeloosheid van multinationals. Ondanks haar engagement in het regeerakkoord nam België niet actief deel aan de onderhandelingen. De reden : een gebrek aan politieke wil op EU-niveau. Ons land moet alle mogelijke inspanningen doen om de EU in de toekomst mee aan de onderhandelingstafel te krijgen.

Overal ter wereld worden werknemers en lokale gemeenschappen getroffen door de negatieve impact van bedrijfsactiviteiten. "De landroof door het Belgisch-Luxemburgse bedrijf SOCFIN, in Sierra Leone, is een goed voorbeeld van bedrijven die winst maken ten koste van mensenrechten. Aangezien deze bedrijven vaak in Europa gevestigd zijn, hebben de EU-lidstaten de plicht om dit verdrag te steunen", zegt Hanne Flachet, advocacy officer bij FIAN België.

Het bindend VN-verdrag rond bedrijven en mensenrechten is een historische kans om het internationaal recht te laten evolueren naar een gelijk speelveld, met regels die schendingen van de mensenrechten door bedrijven voorkomen en de huidige machtsongelijkheden tussen getroffen personen en bedrijven corrigeren. Om dit aan te pakken "moet het verdrag een zorgplicht voor bedrijven in hun hele waardeketen invoeren. Het doel is om hen juridisch aansprakelijk te stellen voor het veroorzaken van of bijdragen aan inbreuken op de mensenrechten en voor het niet-nakomen van hun zorgplicht. Daarnaast moet het verdrag toegang tot rechtspraak en herstel voor rechthebbenden waarborgen, bijvoorbeeld door de mogelijkheid om collectieve rechtszaken aan te spannen en door internationale samenwerking te garanderen. Zo voorkomen we dat bedrijven zich aan hun verantwoordelijkheid onttrekken", aldus Hanne Flachet. Dit verdrag herbevestigt ook de voorrang van mensenrechtenverplichtingen op andere verplichtingen in het kader van handels- en investeringsovereenkomsten.

Op Belgisch niveau is het engagement voor de internationale regulering van bedrijven vastgelegd op verschillende overheidsniveaus. Zowel de Waalse, Brusselse en Vlaamse gewestelijke beleidsverklaringen bevatten een verwijzing naar de nood aan internationale regels. Daarnaast heeft de federale regering er zich onlangs toe verbonden om "actief en constructief deel te nemen" aan de onderhandelingen in Genève, maar ook om een leidende rol te spelen in de ontwikkeling van een Europees wetgevend kader inzake de zorgplicht. Daarnaast maakt de regering ook een opening naar nationale wetgeving ter ondersteuning van deze processen. Om deze engagementen voor de mensenrechten te respecteren en haar steun voor het VN-verdrag concreet gestalte te geven, moet België een sterk signaal geven aan de EU, opdat die snel een onderhandelingsmandaat aanneemt. Zonder een dergelijk mandaat blijft Europa aan de zijlijn staan.

Dit persbericht werd geschreven in samenwerking met CNCD-11.11.11, Entraide et Fraternité, Solsoc, WSM